Nauka

Nauka – co to jest? Podstawowe informacje

Nauka to pojęcie, które można wielorako interpretować. Zasadniczo jest to ogół wiedzy cywilizacji ludzkiej, usystematyzowany w ramach odpowiednich kategorii i dyscyplin, jednocześnie umożliwiający zastosowanie tej wiedzy w praktyce lub działanie na jej kanwie. Co do zasady, nauka powinna działać dla dobra ludzkości i w celu zaobserwowania, zrozumienia i objaśnienia obiektywnej rzeczywistości, bez względu na jej kształt. Nie bez powodu wszakże naukę utożsamiamy z wielkimi odkryciami i przełomowymi wynalazkami. 

Niestety, pojęcie „nauka” na przestrzeni dziejów było (i może być nadal) zawłaszczane przez rozmaite grupy interesów, niekoniecznie służąc wyżej wymienionym cnotom. Z tego powodu w środowisku akademickim upowszechniło się pojęcie „metody naukowej”, a więc sposobu, w ramach którego należy przeprowadzać badania naukowe tak, by wynikające z nich wnioski apodyktycznie i bez cienia wątpliwości wskazywały na stan obiektywnej, niezależnej rzeczywistości („prawdy”). 

Metoda naukowa opiera się o kodyfikację, klasyfikację i wykorzystywanie wiedzy na podstawie wnioskowania logicznego, opartego o dedukcję, indukcję i empiryzm, a częściowo również o sylogizmy i prawdopodobieństwo.

Jak technologia wpływa na naukę?

Rozwój technologii i nauka to dwa elementy, które nie tylko idą ze sobą w parze, ale są wręcz wobec siebie nieodzowne – wespół wspierają się i dopełniają. Nowoczesne technologie pozwalają nauce na szybsze i dokładniejsze dociekanie prawdy, szczególnie w takich dyscyplinach jak medycyna, astronomia, astronautyka, chemia czy fizyka – a w szczególności fizyka kwantowa.

Dużą rolę we współczesnej nauce odgrywa AI, czyli sztuczna inteligencja. Oczywiście jest ona wykorzystywana wyłącznie w celach, które mają usprawnić pracę naukowców – na przykład do analizy dużej ilości danych, która człowiekowi zajęłaby bardzo dużo czasu. Sztuczna inteligencja nie jest bowiem żadnym zaawansowanym „bytem”, a jedynie rodzajem podstawy, na jakiej opierać może się dany program komputerowy.

Najnowsze odkrycia naukowe

Liczba odkryć naukowych i wynalazków w ciągu ostatnich lat wyhamowała – przynajmniej w porównaniu do poprzednich epok. Niemniej, nadal możemy zauważyć szereg istotnych dla świata odkryć, które mogą zmienić przyszłość świata. Wiele z nich przypada Polakom.

Dla przykładu, ogromnym osiągnięciem w ramach odnawialnych źródeł energii (OZE) są perowskitowe ogniwa fotowoltaiczne, które rozwija aktualnie firma Saule Technologies. Rezultatem polskiego odkrycia będzie na pewno obniżenie kosztów produkcji energii z paneli fotowoltaicznych, a zwiększenie ich dostępności i wydajności. Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego z kolei opracowali nowatorskie czujniki chemiczne, które znajdą zastosowanie w medycynie, przemyśle czy ochronie środowiska.

Pokaż więcej

badania
15.07.2024 08:39 Naukowcy zbadali paczkomaty. "Zanieczyszczenie jest wysokie". Czy to bezpieczne?

W Polsce stoi najwięcej paczkomatów w Europie, a w skali całego świata ustępujemy tylko Chinom. Nie powinno dziwić, że fenomen jest obiektem zainteresowania naukowców. Ciekawe badanie zostało przeprowadzone na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, gdzie studenci sprawdzili, jakie drobnoustroje znajdują się na automatach pocztowych.

Masło
14.07.2024 18:36 Z dwutlenku węgla stworzyli… masło. Syntetyczna żywność nadchodzi

Amerykański start-up opracował metodę wytwarzania masła z CO2. Badania opłacił twórca Microsoftu Bill Gates, który przekonuje, że produkcja żywności z pominięciem procesów biologicznych może być bardzo korzystna dla środowiska – ”potencjał w zakresie znacznego zmniejszenia naszego śladu węglowego jest ogromny”. 

samochód toyota
14.07.2024 13:06 Przełomowy silnik spalinowy Toyoty: zero emisji, osiągi lepsze od Tesli. Elektryki nie zagrzeją miejsca?

Gdy rynek samochodów elektrycznych boryka się ze spadkiem sprzedaży, Toyota zaskakuje świat ogłoszeniem przełomu. Japoński producent zapewnia, że skonstruował bezemisyjny silnik spalinowy, który wydziela wyłącznie parę wodną, a parametrów mogą mu pozazdrościć zaawansowane jednostki elektryczne.

Labirynt
06.07.2024 16:55 Oto najtrudniejszy labirynt świata. Wbrew pozorom bardzo się przyda

Szwajcarscy i brytyjscy naukowcy opracowali coś, co nazywają najbardziej skomplikowanym labiryntem na całym świecie. Ta przedziwna struktura ma znacząco wpłynąć na rozwój nauki oraz wspomóc ochronę środowiska. W jaki sposób?

koncepcja czasu
05.07.2024 12:44 Oto najdokładniejszy zegar świata. Spóźni się o sekundę co 30 mld lat

Powstał najdokładniejszy zegar atomowy jaki kiedykolwiek udało się skonstruować. Jego precyzja jest nieprawdopodobna, szacuje się o całą sekundę może się spóźnić najwcześniej za 30 miliardów lat. Konstruktorzy zegara zapewniają, że ”przesuwa granice tego, co jest możliwe w pomiarze czasu”.

TSRdWŁB
05.07.2024 09:35 Polska pracuje nad swoją pierwszą rakietą balistyczną

Skomplikowana sytuacja geopolityczna, w tym przede wszystkim wojna za wschodnią granicą, mobilizują Polskę do pracy nad własnymi systemami rakietowymi. Niektóre z nich mają mieć zastosowanie militarne, a inne naukowe z… możliwością zastosowania militarnego. 

nasa
14.06.2024 12:50 Sukces Polaka. Zdjęcie ze Śnieżki wyróżnione przez NASA

Ze względu na zwiększoną aktywność słoneczną w końcu bieżącego, 11-letniego cyklu także nad Polską można zaobserwować zorze polarne. W całym kraju widoczne były w nocy z 10 na 11 maja. Wtedy też udało się je uchwycić na zdjęciu, które właśnie zostało wyróżnione przez NASA jako Astronomiczne Zdjęcie Dnia.

samolot
08.06.2024 22:27 Wielki problem lotnictwa. Dlaczego turbulencje są coraz silniejsze?

Jednym z nieoczywistych skutków globalnego ocieplenia jest negatywny wpływ na bezpieczeństwo lotów pasażerskich. Badania wykazują, że większe amplitudy temperatur w stratosferze powodują wzrost liczby najsilniejszych turbulencji. Problem jest na tyle poważny, że należy odzwyczajać się od podróży samolotem bez zapiętych pasów bezpieczeństwa.

piłka
08.06.2024 19:30 Oficjalna piłka Euro 2024 zaskakuje. Jest wypchana technologią

Piłka nożna ewoluuje i całym garściami czerpie ze zdobyczy techniki. Większość z nas przywykła już do systemu VAR, jednak podczas nadchodzących Mistrzostw Europy będziemy mieli okazję zetknąć się z kolejną nowinką. Będzie nią wyprodukowana przez firmę Adidas piłka Fussballliebe.

obłoki srebrzyste
02.06.2024 22:50 Niezwykłe zjawisko na niebie. Właśnie rozpoczął się sezon

W maju mieliśmy rzadką okazję obserwować zorze polarne nad terytorium w zasadzie całej Polski, ale także w czerwcu szykują się nie lada atrakcje do miłośników spoglądania w niebo. Warunki będą odpowiednie, by na niebie zobaczyć obłoki srebrzyste.

mózg
02.06.2024 21:56 Procesor z żywej ludzkiej tkanki mózgowej. Szwajcarski startup zadziwia

Szwajcarski startup FinalSpark uruchomił usługę Neuroplatform, w której - przynajmniej według jej dostawców - zleconych obliczeń dokonuje tanka mózgowa. “Bioprocesor” jednych wprawia w zachwyt, innych przyprawia o mdłości.

chatgpt
02.06.2024 16:32 OpenAI prezentuje ChatGPT Edu. Model trafi do szkół i na uczelnie

OpenAI ogłosiło premierę ChatGPT Edu - dużego modelu językowego skrojonego na miarę potrzeb szkół i uczelni. Całość bazuje na GPT-4o i ma zaoferować możliwości nie tylko przetwarzania różnych rodzajów danych, ale też budowania własnych LLM-ów. Edu ma być wyjątkowe także za sprawą ochrony danych użytkowników.

lekarz przy komputerze
26.05.2024 19:15 Lekarze tworzą specjalną aplikację. Skupi się jednej grupie pacjentów

Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu pracują nad aplikacją, która wesprze pracowników służby w zdrowia w pomocy medycznej dzieciom. Program będzie stanowił pomoc w podejmowaniu kluczowych decyzji zwłaszcza dla tych medykom, którzy mają niewielkie doświadczenie z młodszymi pacjentami.

zorza polarna
23.05.2024 12:47 Kolejne rekordowe zorze polarne nad Polską. Następna szansa dopiero w 2035 r.

Maj nie szczędzi nam pięknych widowisk na nocnym niebie. Po rekordowym koronalnym wyrzucie masy na Słońcu i wywołanej nią zorzą polarną, którą było widać w całej Polsce, a następnie przelocie meteorytu nad północną Portugalią  czas na kolejne. Kiedy zorze pojawią się ponownie nad Polską? Lepiej tego nie przegapić.

matura
14.05.2024 14:08 Robot zdał maturę z języka polskiego. Przełomowy eksperyment AI

Prymus, specjalnie przygotowany model językowy AI, zdał maturę z języka polskiego w zaledwie pół godziny. Fundacja Zwolnieni z Teorii zorganizowała ten innowacyjny eksperyment, który uwidacznia potrzebę zmian w systemie edukacji.

Sam Altman
14.05.2024 09:21 OpenAI prezentuje GPT-4o. Czego się spodziewać po nowym modelu?

OpenAI zaprezentowało wczoraj przedsmak nowego wariantu dużego modelu językowego GPT o nazwie GPT-4o. Według szefa OpenAI, Sama Altmana, jest to LLM, którego możliwości można porównać do Samanthy ze świetnego filmu “Her”. Mowa o nowej generacji inteligentnego asystenta, który przetwarza tekst, dźwięk i obraz wideo.

smartfon
12.05.2024 12:36 Sprytny zabieg z folią ochronną. Posiadacze smartfonów będą zachwyceni

Mimo kolejnych postępów w pracach nad wzmacnianiem szkła Corning wciąż wielu posiadaczy smartfonów decyduje się na montaż dodatkowej ochrony w postaci szkła lub folii. Ich producenci prześcigają się w opracowywaniu usprawnień, czego efektem jest technologia TANCS, która ma szansę stać się nowym standardem.

mózg
12.05.2024 11:32 Problemy Neuralink. Interfejs mózg-maszyna traci elektrody

Należąca do Elona Muska spółka Neuralink rozwijająca autorski interfejs mózg-maszyna podzieliła się nowymi informacjami o trwających testach. Choć mężczyzna biorący udział w eksperymencie ma się dobrze i faktycznie może obsługiwać komputer, nie obyło się bez problemów.

zorza polarna
12.05.2024 09:19 Zorze polarne nad Polską. Konsekwencje pięknego zjawiska

W ciągu ostatnich dwóch nocy w całej Polsce można było zaobserwować zorzę polarną. Zjawisko jest rezultatem rekordowych koronalnych wyrzutów masy na Słońcu. Oprócz możliwości zaobserwowania wspaniałego widowiska aktywność słoneczna może nam także przysporzyć problemów.

wieża transmisyjna
10.05.2024 22:35 Nowy rodzaj akumulatorów. Tysiąckroć pojemniejsze niż litowo-jonowe

Sieci elektromagnetyczne, pojazdy, elektronika użytkowa - w coraz większej liczbie gałęzi rozwoju techniki stajemy przed pilną potrzebą innowacji w zakresie wydajności i pojemności akumulatorów. Naukowcy Korei opracowali ogniwa, które w wielu aspektach pokonują ograniczenia akumulatorów litowo-jonowych. Zamiast litu zastosowali sód.

pożar
24.04.2024 15:39 Katastrofa klimatyczna. Europa ogrzewa się szybciej niż reszta świata

Wczoraj obchodziliśmy Dzień Ziemi, co dla wielu było okazją do refleksji nad stanem planety. Do tego, aby myśleć o bezsprzecznym ludzkim wpływie na zmiany klimatu, może też zachęcić nowy raport, który obrazuje tempo zmian nie na biegunach Ziemi czy Grenlandii, ale tutaj, w Europie.

habitat
23.04.2024 21:44 Naukowcy z NASA szukają chętnych. Zapłacą 18 tys. euro za leżenie

Niemiecka Agencja Kosmiczna we współpracy z NASA poszukuje śmiałków do spędzenia 60 dni w łóżku. Za udział w eksperymencie, w którym badany będzie wpływ takich warunków na ludzki organizm można nieźle zarobić i przysłużyć się nauce. Trzeba jednak spełnić pewne warunki.

Pluton
22.04.2024 18:19 Dodatkowa planeta w Układzie Słonecznym? Zaskakujące doniesienia

Już w 2016 roku dwaj naukowcy z Politechniki Kalifornijskiej przedstawili hipotezę, według której w naszym układzie jest jeszcze jedna, jak dotąd nieznana nam planeta. Nowe badania mają stanowić kolejny dowód na istnienie dziewiątej planety w Układzie Słonecznym.

ISS
17.04.2024 14:58 NASA potwierdza. Fragment ISS przedziurawił dwupiętrowy dom

Amerykańska agencja kosmiczna NASA potwierdziła, że obiekt, który spadł na dom w Naples na Florydzie to element Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. W incydencie nikt nie ucierpiał, niemniej budynek będzie wymagał solidnego remontu.

smartfon
14.04.2024 21:46 Zaskakujące badania. W ten sposób czas pracy smartfonów wydłuży się o 50 proc.

O pozytywnych skutkach rozwoju sieci 5G wiemy już bardzo dużo, a mimo to wciąż dokonywane są nowe odkrycia. Symulacja przeprowadzona przez naukowców z University of California wykazuje, że większe zagęszczenie stacji bazowych obsługujących 5G pozwoli na wydłużenie czasu pracy smartfonów na jednym ładowaniu nawet o 50 proc.

zaćmienie Słońca
04.04.2024 21:00 Kiedy całkowite zaćmienie Słońca? Zdarza się raz na setki lat

Już za kilka dni na niebie będzie można zaobserwować zjawisko, z którym mamy do czynienia zaledwie co 370 lat. Na półkuli zachodniej dojdzie do całkowitego zaćmienia Słońca. Choć w Polsce niemożliwe będzie dokonanie obserwacji, nic nie stoi na przeszkodzie, aby śledzić to online.

teleskop
29.03.2024 18:53 Spójrz w niebo. Taki widok zdarza się raz na 71 lat

Na niebie pojawiło się niezwykłe zjawisko - kometę określa się mianem "Matki Smoków". To widoczne co 71 lat wydarzenie wzbudza zainteresowanie zarówno astronomów zawodowców, jak i amatorów. Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) podkreśla, że obserwacja tej komety to prawdziwa gratka dla wszystkich miłośników kosmosu.

teleskop
28.03.2024 15:34 Asteroida Apophis w 2029 r. miała uderzyć w Ziemię. Dziś wiemy o niej więcej

W 2004 r. dokonano odkrycia asteroidy Apophis i od razu zakwalifikowano ją do tzw. grupy PHA – potencjalnie niebezpiecznych planetoid, które zagrażają Ziemi. Najnowsze badania rzucają na prawdopodobieństwo zderzenia nowe światło.